Αιγαίο: 5 μεγάλα ενεργά ρήγματα -Μπορούν να «δώσουν» σεισμό έως 7,3 Ρίχτερ

Μήκους άνω των 20 χιλιομέτρων

| upd 15 Νοεμβρίου 2017 22:58
0
8

Ο βυθός του Αιγαί­ου ανά­με­σα στη Σαντο­ρί­νη και στην Αμορ­γό κρύ­βει συνο­λι­κά πέντε μεγά­λα ρήγ­μα­τα μήκους άνω των 20 χιλιο­μέ­τρων το καθέ­να, τα οποία μπο­ρούν να δώσουν σει­σμούς μεγέ­θους 6,5 έως 7,3 βαθ­μών.

Υπάρ­χουν επί­σης του­λά­χι­στον 20 υπο­θα­λάσ­σια ηφαί­στεια, αλλά μόνο ο Κολού­μπος κοντά στη Σαντο­ρί­νη φαί­νε­ται να είναι ενερ­γός.

Αυτό προ­κύ­πτει από νέες έρευ­νες ξένων και Ελλή­νων γεω-επι­στη­μό­νων στην περιο­χή, όπως δήλω­σε στο Αθη­ναϊ­κό — Μακε­δο­νι­κό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σε­ων η επί­κου­ρη καθη­γή­τρια του Τμή­μα­τος Γεω­λο­γί­ας και Γεω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος του Πανε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών Παρα­σκευή Νομι­κού, βασι­κό μέλος της ερευ­νη­τι­κής ομά­δας.

Σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις των ερευ­νη­τών, εκτός από το ρήγ­μα της Αμορ­γού που ‘έδρα­σε’ πριν περί­που 60 χρό­νια και το οποίο χρειά­ζε­ται κάποιους αιώ­νες για να ξανα­ε­νερ­γο­ποι­η­θεί, τα υπό­λοι­πα ρήγ­μα­τα μπο­ρούν να δώσουν σει­σμό, χωρίς όμως να είναι δυνα­τό να προσ­διο­ρι­σθεί χρο­νι­κά αν αυτός θα συμ­βεί σε μερι­κά χρό­νια ή σε δεκά­δες χρό­νια.

Ο κίνδυνος τσουνάμι

Οσον αφο­ρά τον κίν­δυ­νο ενός μελ­λο­ντι­κού τσου­νά­μι, οι επι­στή­μο­νες εκτι­μούν ότι η περιο­χή έχει το σει­σμι­κό δυνα­μι­κό που χρειά­ζε­ται (μέγε­θος σει­σμού περί­που 7), καθώς και πολ­λά από­το­μα αστα­θή πρα­νή με μεγά­λες μορ­φο­λο­γι­κές κλί­σεις κατά μήκος των ρηξι­γε­νών υπο­θα­λάσ­σιων κρη­μνών, που μπο­ρούν να δώσουν τσου­νά­μι, εφό­σον ενερ­γο­ποι­η­θούν, όπως έγι­νε το 1956 με το μεγα­λύ­τε­ρο τσου­νά­μι του 20ου αιώ­να στη Μεσό­γειο.

Είχε προη­γη­θεί ο σει­σμός του 1956, που προ­κά­λε­σε 53 θανά­τους και πολ­λές κατα­στρο­φές στο νησί της Σαντο­ρί­νης και στη συνέ­χεια δημιουρ­γή­θη­κε ένα τσου­νά­μι που είχε ύψος κύμα­τος έως 30 μέτρων στην Αμορ­γό, 20 μέτρων στην Αστυ­πά­λαια και δέκα μέτρων στη Φολέ­γαν­δρο.

Στην περιο­χή αυτή του Αιγαί­ου υπάρ­χουν αρκε­τά υπο­θα­λάσ­σια ηφαί­στεια εκτός από το γνω­στό Κολού­μπο κοντά στη Σαντο­ρί­νη. Συγκε­κρι­μέ­να, έχουν εντο­πι­σθεί περί­που 23 υπο­θα­λάσ­σιοι ηφαι­στεια­κοί κώνοι ευθυ­γραμ­μι­σμέ­νοι στα βορειο­α­να­το­λι­κά του Κολού­μπου.

Είναι όμως πολύ μικρό­τε­ροι και οι κορυ­φές τους βρί­σκο­νται πολύ βαθύ­τε­ρα, έτσι ώστε δεν φαί­νε­ται να υπάρ­χει πρό­σθε­τος ηφαι­στεια­κός κίν­δυ­νος. Σύμ­φω­να με τα έως τώρα στοι­χεία των επι­στη­μό­νων, η ηφαι­στεια­κή δρα­στη­ριό­τη­τα περιο­ρί­ζε­ται στον τομέα του Κολού­μπου και δεν συνε­χί­ζε­ται προς τους τομείς της Ανύ­δρου και της Αμορ­γού.

Μια προϊστορία 3 έως 4 εκατομμυρίων ετών

Η ενερ­γο­ποί­η­ση των ρηγ­μά­των στην τεκτο­νι­κή ζώνη Σαντο­ρί­νης — Αμορ­γού και η έναρ­ξη κατα­βύ­θι­σης της περιο­χής άρχι­σε πριν από τρία έως τέσ­σε­ρα εκα­τομ­μύ­ρια χρό­νια και έκτο­τε συνε­χί­ζε­ται με την επέ­κτα­ση και τη βάθυν­σή της.

Οι επι­στή­μο­νες επι­διώ­κουν να χαρ­το­γρα­φούν με μεγά­λη λεπτο­μέ­ρεια τα υπο­θα­λάσ­σια ρήγ­μα­τα, προ­κει­μέ­νου να γνω­ρί­ζουν το δυνα­μι­κό τους και το μέγε­θος του σει­σμού που μπο­ρούν να δώσουν. Μέχρι σήμε­ρα ο βυθός της περιο­χής ανα­το­λι­κά της Σαντο­ρί­νης μελε­τή­θη­κε με το πλοίο «Αιγαίο» το 2001 και το 2006, ενώ νότια της Αμορ­γού χαρ­το­γρα­φή­θη­κε από το αμε­ρι­κα­νι­κό πλοίο «Marcus Langseth» το 2015. Σχε­τι­κή σει­σμι­κή έρευ­να είχε γίνει από το γερ­μα­νι­κό πλοίο «Poseidon» το 2006.

Οι ερευ­νη­τές παρου­σί­α­σαν τη νέα εργα­σία στο διε­θνές επι­στη­μο­νι­κό περιο­δι­κό «Τεκτο­νο­φυ­σι­κή» (Tectonophysics) με θέμα «Επε­κτει­νό­με­νος εφελ­κυ­σμός, βύθι­ση και πλευ­ρι­κή κατά­τμη­ση στις λεκά­νες Σαντο­ρί­νης — Αμορ­γού κατά το Τεταρ­το­γε­νές : Επι­πτώ­σεις στα γεγο­νό­τα της Αμορ­γού του 1956».

Σε αυτήν παρου­σιά­ζο­νται επε­ξερ­γα­σμέ­να νέα ψηφια­κά στοι­χεία, που απο­κτή­θη­καν από τις ωκε­α­νο­γρα­φι­κές έρευ­νες, τόσο για την βαθυ­με­τρία και την ανά­λυ­ση του ανα­γλύ­φου του θαλάσ­σιου πυθ­μέ­να. Ανα­λύ­ο­νται επί­σης δεδο­μέ­να σει­σμι­κής ανά­κλα­σης για την ανί­χνευ­ση των γεω­λο­γι­κών στρω­μά­των και των τεκτο­νι­κών δομών, κυρί­ως των ρηγ­μά­των στο υπό­βα­θρο κάτω από τον θαλάσ­σιο πυθ­μέ­να, σε βάθος πολ­λών εκα­το­ντά­δων μέτρων, κατά μήκος της ενερ­γής Τεκτο­νι­κής Ζώνης Σαντο­ρί­νης-Αμορ­γού, η οποία έχει συνο­λι­κό μήκος 60–70 χλμ και πλά­τος 20–25 χλμ.

Μετα­ξύ άλλων ευρη­μά­των, δια­πι­στώ­θη­κε ότι οι συνο­λι­κές μετα­το­πί­σεις στα ρήγ­μα­τα είναι της τάξης του ενός έως 2,5 χιλιο­μέ­τρων, με τη δημιουρ­γία υπο­θα­λάσ­σιων κρη­μνών ύψους πολ­λών εκα­το­ντά­δων μέτρων.

«Εντο­πί­σθη­καν πρό­σφα­τοι ρηξι­κρη­μνοί με ‘άλμα­τα’ της τάξης των επτά έως εννέα μέτρων κατά μήκος της βάσης του ρήγ­μα­τος της Αμορ­γού, αμέ­σως πάνω από τον σημε­ρι­νό υπο­θα­λάσ­σιο πυθ­μέ­να, που μαρ­τυ­ρούν την ενερ­γο­ποί­η­ση του ρήγ­μα­τος κατά τον τελευ­ταίο σει­σμό μεγέ­θους 7,5 της κλί­μα­κας Ρίχτερ το 1956», είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κα Νομι­κού.

Παρό­λα αυτά, οι ερευ­νη­τές δεν εντό­πι­σαν κάποια δια­κρι­τή υπο­θα­λάσ­σια κατο­λί­σθη­ση στη στε­νή περιο­χή του ρήγ­μα­τος, η οποία να μπο­ρεί να ευθύ­νε­ται για το τσου­νά­μι που παρα­τη­ρή­θη­κε κατά την ίδια χρο­νι­κή περί­ο­δο με το σει­σμό.

«Έχου­με πλέ­ον κατα­λά­βει ότι το τσου­νά­μι του 1956 οφεί­λε­ται στην ταχεία ενερ­γο­ποί­η­ση -στην τεκτο­νι­κή κίνη­ση- του ρήγ­μα­τος της Αμορ­γού και όχι στις κατο­λι­σθή­σεις, που σαφως και αυτές μπο­ρούν να προ­κα­λέ­σουν τσου­νά­μι», επι­σή­μα­νε η κα Νομι­κού.

Την επι­στη­μο­νι­κή εργα­σία ‘υπο­γρά­φουν’ πλην της Π.Νομικού, ο Δημή­τρης Παπα­νι­κο­λά­ου, ομό­τι­μος καθη­γη­τής στο Τμή­μα Γεω­λο­γί­ας και Γεω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος του Πανε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών και ο Christian Hubscher, καθη­γη­τής γεω­φυ­σι­κής του Πανε­πι­στη­μί­ου του Αμβούρ­γου στη Γερ­μα­νία. Συμ­με­τεί­χαν επί­σης οι υπο­ψή­φιοι διδά­κτο­ρες Γ.Φαραγγιτάκης και Δ. Λαμπρί­δου του ΕΚΠΑ.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

*Οι από­ψεις του ιστο­λο­γί­ου δεν συμπί­πτουν απα­ραί­τη­τα με το περιε­χό­με­νο του άρθρου

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιό σας
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας