Όταν ο Βενιζέλος προσπάθησε να κατευνάσει τους Βρετανούς για την εξέγερση των Κυπρίων το 1931

0
42

«Να κάτσουν ήσυ­χοι και να μην προ­κα­λούν προ­βλή­μα­τα στην φίλη και σύμ­μα­χο Αγγλία». Για­τί ο Βενι­ζέ­λος προ­σπά­θη­σε να κατευ­νά­σει τους Βρε­τα­νούς, όταν οι Κύπριοι εξε­γέρ­θη­καν κατά της αποι­κιο­κρα­τί­ας το 1931. Το ποί­η­μα του Κ. Παλα­μά…

Τα γεγο­νό­τα των Οκτω­βρια­νών της Κύπρου το 1931, απο­τέ­λε­σαν την πρώ­τη παλ­λαϊ­κή εξέ­γερ­ση ενά­ντια στην αποι­κιο­κρα­τία και την απαρ­χή του τέλους της. Η ειρη­νι­κή δια­δή­λω­ση βάφτη­κε με το αίμα του 17χρονου Ονού­φριου Κλη­ρί­δη. Η εξέ­γερ­ση συγκλό­νι­σε ολό­κλη­ρο το νησί αλλά και τον ελλη­νι­κό λαό, ο οποί­ος δήλω­νε τον ενθου­σια­σμό και την συμπα­ρά­στα­σή του. Παρ’ όλα αυτά ο Έλλη­νας πρω­θυ­πουρ­γός ακο­λού­θη­σε την διπλω­μα­τι­κή οδό και κατα­δί­κα­ζε όσα συνέ­βη­σαν. Η αυθόρ­μη­τη εξέ­γερ­ση των Οκτω­βρια­νών είχε ως πρό­λο­γο την πυρ­πό­λη­ση του Κυβερ­νεί­ου. Οι δε συγκρού­σεις επε­κτά­θη­καν σ’ όλο το νησί με νεκρούς και τραυ­μα­τί­ες. Οι Άγγλοι προ­έ­βη­σαν σε εκα­το­ντά­δες συλ­λή­ψεις Κυπρί­ων. Επί­λο­γος της αυθόρ­μη­της αυτής εξέ­γερ­σης, η «άφι­ξη» της Παλ­με­ρο­κρα­τί­ας. Αν και η εξέ­γερ­ση συγκί­νη­σε τον ελλη­νι­κό λαό, ο Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος δεν φαι­νό­ταν καθό­λου ευχα­ρι­στη­μέ­νος με τα γεγο­νό­τα.

Η πολιτική του «καλού παιδιού»

Τρεις ημέ­ρες μετά τα γεγο­νό­τα, στις 25 του μηνός, ο Βενι­ζέ­λος ανα­κα­λεί στην Αθή­να τον Γενι­κό Πρό­ξε­νο στην Κύπρο, Αλέ­ξη Κύρου και συντάσ­σει μνη­μό­νιο προς τον Άγγλο πρε­σβευ­τή στην Αθή­να, προ­σπα­θώ­ντας να κατευ­νά­σει το θυμό του.

Είμαι περισ­σό­τε­ρον αγα­να­κτι­σμέ­νος κατά της ανο­ή­του πολι­τεί­ας των πολι­τευο­μέ­νων της Κύπρου, διό­τι αυτή δεν μου επι­τρέ­πει ουδέ να δια­νοη­θώ να ζητή­σω σήμε­ρον την Κύπρον αφ’ ου πρέ­πει να παρέλ­θουν έτη πολ­λά δια να λησμο­νη­θούν αι τελευ­ταί­αι ταρα­χαί και να μη παρα­σχε­θή η εντύ­πω­σισ ότι η Αγγλία υπέ­κυ­ψε εις την επα­να­στα­τι­κήν πίε­σιν των Κυπρί­ων

Η πολι­τι­κή του ρεα­λι­στή πρω­θυ­πουρ­γού της Ελλά­δας έμοια­ζε να κλο­νί­ζε­ται. Η άπο­ψή του ήταν πως με αυτόν τον τρό­πο, δεν θα μπο­ρού­σε να ζητή­σει την πραγ­μα­το­ποί­η­ση της Ένω­σης. Για τον ίδιο, η περί­ο­δος αυτή δεν ήταν «σωστή». Η οποια­δή­πο­τε δια­τά­ρα­ξη των σχέ­σε­ων της χώρας με τη Μεγά­λη Βρε­τα­νία, θεω­ρεί­το «ολέ­θρια».

Οι δηλώ­σεις του Βενι­ζέ­λου αιφ­νι­δί­α­σαν τους πολί­τες και ο τύπος της επο­χής ανα­φέρ­θη­κε σε αυτές με αρνη­τι­κά σχό­λια.

Αντι­θέ­τως ο ελλη­νι­κός λαός είχε συγκι­νη­θεί με τα γεγο­νό­τα. Διορ­γα­νώ­θη­καν συλ­λα­λη­τή­ρια στην Αθή­να υπέρ της Ένω­σης του νησιού με την Ελλά­δα.

Πολ­λοί δια­νο­ού­με­νοι της επο­χής έγρα­ψαν ποι­ή­μα­τα και ενθάρ­ρυ­ναν τον κυπρια­κό λαό.

Στις 29 Οκτω­βρί­ου, ο ποι­η­τής Κωστής Παλα­μάς δημο­σί­ευ­σε στο περιο­δι­κό «Εστία» το ποί­η­μα «Η Κύπρος πάλι», αφιε­ρω­μέ­νο στον Ν.Κ.Λανίτη, ο οποί­ος είχε συλ­λη­φθεί στη Λεμε­σό από τις αγγλι­κές αρχές.

Στο ποί­η­μα ο Παλα­μάς, καλω­σο­ρί­ζει τους Κύπριους.

[…] Η Κύπρος. Και­ροί πέρα­σαν. Τώρα ειν’ ορμή κι η οργή της. Με τίνα­σμ’ άξαφ­νο γορ­γό φτε­ρώ­νει η γαλα­νό­λευ­κη δαρ­μέ­νο το Κορ­μί της: «Τι; Ελλά­δα είμαι κι εγώ!» Και ακού­στε: Πολε­μό­χα­ρη, να! Η Κύπρος μας Φωνά­ζει […]

Τα γεγονότα των Οκτωβριανών

Τρεις μέρες πριν τα γεγο­νό­τα η Κύπρος έμοια­ζε με καζά­νι που βρά­ζει. Η παραί­τη­ση του Νικό­δη­μου Μυλω­νά από το Νομο­θε­τι­κό Συμ­βού­λιου άνα­ψε τη φλό­γα της εξέ­γερ­σης. Τα γεγο­νό­τα παίρ­νουν μορ­φή χιο­νο­στι­βά­δας. Παραι­τού­νται και οι υπό­λοι­ποι βου­λευ­τές παρα­δί­δο­ντας υπό­μνη­μα με τους λόγους παραί­τη­σής τους. Την ίδια στιγ­μή ο κόσμος συσπει­ρώ­νε­ται γύρω από τους πρω­τα­γω­νι­στές. Η αφορ­μή ήταν η αδί­στα­κτη οικο­νο­μι­κή πολι­τι­κή των Βρε­τα­νών εις βάρους του κυπρια­κού λαού. Η αιτία όμως πολύ βαθύ­τε­ρη: Ήταν το αίτη­μα για Ένω­ση με την μητέ­ρα Ελλά­δα.

Ήταν Τετάρ­τη, 21 Οκτω­βρί­ου. Πλή­θος λαού συγκε­ντρώ­θη­κε έξω από την Εμπο­ρι­κή Λέσχη, όπου οι δικη­γό­ρος Κλυ­τί­δης και ο διά­κο­νος Κυκ­κώ­της εμψυ­χώ­νουν τον λαό ορκί­ζο­ντάς τον στην ελλη­νι­κή σημαία και στην υπό­σχε­ση για Ένω­ση.

Ο κόσμος, ψάλ­λω­ντας τον Εθνι­κό Ύμνο, κατευ­θύ­νε­ται προς το Κυβερ­νείο. Η δια­δή­λω­ση φαι­νό­ταν ειρη­νι­κή.

Το πυρ­πο­λη­μέ­νο Κυβερ­νείο…
Η σατυ­ρι­κή εφη­με­ρί­δα Το Γέλιο σχο­λιά­ζει την έλευ­ση του νέου Βρε­τα­νού κυβερ­νή­τη στη θέση του Sir Ronald Storrs που είχε ανα­λά­βει την κατα­στο­λή της εξέ­γερ­σης του 1931

Ωστό­σο, τα πράγ­μα­τα πήραν άλλη τρο­πή. Ο λαϊ­κός ξεση­κω­μός κατε­στά­λη με τα όπλα και η δια­δή­λω­ση βάφτη­κε από το αίμα των εξε­γερ­μέ­νων.

Το πρώ­το θύμα αυτής, ο 17χρονος Ονού­φριος Κλη­ρί­δης.
Η κηδεία την επό­με­νη ημέ­ρα μετα­τρέ­πε­ται σε παγκύ­πριο συλ­λα­λη­τή­ριο. Σχε­δόν σε όλες τις πόλεις πραγ­μα­το­ποιού­νται δια­δη­λώ­σεις ενά­ντια στην αποι­κιο­κρα­τι­κή δύνα­μη, όπου μόνο αίτη­μα είναι η Ένω­ση με την Ελλά­δα.
Οι υπό­λοι­πες μέρες είναι ένας πονο­κέ­φα­λος για τον Κυβερ­νή­τη Στορρς, ο οποί­ος ενι­σχύ­ει τις στρα­τιω­τι­κές δυνά­μεις στο νησί και προ­σπα­θεί να επι­βά­λει την τάξη κυρί­ως στην ύπαι­θρο, όπου επι­κρα­τεί αναρ­χία.

Η τακτι­κή τους αλλά­ζει. Συλ­λαμ­βά­νουν και εξο­ρί­ζουν πλή­θος κόσμου, μετα­ξύ των οποί­ων ο Μητρο­πο­λί­της Κιτί­ου Νικό­δη­μος Μυλω­νάς, και ο Μητρο­πο­λί­της Κυρη­νεί­ας Μακά­ριος Β’.
Για την Κύπρο πλέ­ον, η κατά­πνι­ξη της εξέ­γερ­σης όρι­σε την αρχή μίας αυταρ­χι­κής και δικτα­το­ρι­κής περιό­δου που έμει­νε γνω­στή ως Παλ­με­ρο­κρα­τία.
Η δικτα­το­ρι­κή αυτή περί­ο­δος, διήρ­κη­σε μέχρι τον Β΄ Παγκό­σμιο Πόλε­μο, όταν για ακό­μη μια φορά οι Άγγλοι έδω­σαν «κού­φιες» ελπί­δες στον λαό.

Πηγές: Βου­του­ρής Παντε­λής, Τα Οκτω­βρια­νά του 1931, ο Κωστής Παλα­μάς και ο Κώστας Μόντης Παπα­πο­λυ­βί­ου Πέτρος, Για την Οκτω­βρια­νή εξέ­γερ­ση του 1931 Περιο­δι­κό Εστία…

*Οι από­ψεις του ιστο­λο­γί­ου δεν συμπί­πτουν απα­ραί­τη­τα με το περιε­χό­με­νο του άρθρου

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιό σας
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας